ดอกดาวเรือง ดอกไม้ประจำรัชกาลที่ 9

ดอกดาวเรือง          ดอกดาวเรือง ดอกไม้ที่คนไทยคุ้นเคยกันดี เพราะเป็นต้นไม้มงคลที่นิยมปลูกของหลาย ๆ บ้าน แต่ทราบหรือไม่ว่า ดอกดาวเรือง เป็นดอกไม้ประจำรัชกาลที่ 9 พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ด้วย ส่วน ดอกพุทธรักษา เป็นดอกไม้ที่ใช้แทนสัญลักษณ์ในวันพ่อเท่านั้น ซึ่งในวันนี้ทางเราจะขอนำข้อมูลเกี่ยวกับดอกดาวเรืองมาให้ทุกคนรู้จักข้อมูลเกี่ยวกับดอกไม้ชนิดนี้มากขึ้นค่ะ

ข้อมูลทั่วไป 
          ดอกดาวเรือง ชื่อวิทยาศาสตร์ Tagetes erecta L. หรือชื่อที่เป็นภาษาท้องถิ่นว่า ทางภาคเหนือว่า “ดอกคำปู้จู้” ซึ่งหมายถึงดอกไม้ที่มีกลีบสีเหลืองคล้ายทองคำ  ใบเป็นใบประกอบ มีลักษณะเรียวยาว ดอกมีลักษณะเป็นแบบดอกรวม ประกอบด้วยดอกย่อยเล็ก ๆ เป็นจำนวนมาก อัดซ้อนกันแน่นอยู่บนฐานรองดอก ดอกมีสีเหลือง ส้ม ครีม และขาว มีตั้งแต่ขนาดเล็ก คือประมาณ 1 นิ้ว จนถึงขนาดใหญ่ประมาณ 4 นิ้ว และเมื่อตัดลำต้น กิ่งก้านหรือใบของดาวเรือง จะมีกลิ่นเหม็น จึงทำให้แมลงไม่ค่อยรบกวน
เมล็ดมีขนาดใหญ่ปลูกง่าย งอกเร็ว ต้นโตเร็ว และแข็งแรงไม่ค่อยมีโรคหรือแมลงรบกวน ให้ดอกเร็ว ดอกดก  ให้ดอกในระยะเวลาสั้น คือ ประมาณ 60-70 วัน หลังปลูก ดังนั้นในการปลูกดาวเรืองสามารถกำหนดระยะเวลาการออกดอกให้ตรงกับเทศกาลสำคัญได้จึงมีผู้นิยมปลูก และใช้ดาวเรืองกันมาก นอกจากนี้ยังสามารถปลูกได้ตลอดปี และปลูกได้ทุกจังหวัดในประเทศไทย

          ดอกดาวเรือง ถือเป็นต้นไม้มงคลที่เชื่อกันว่า เป็นดอกไม้ที่มาจากสรวงสวรรค์ หากบ้านใดปลูกไว้ก็จะนำแต่ความเจริญรุ่งเรืองมาให้ เป็นพืชที่สามารถเจริญเติบโตได้ในสภาพแวดล้อมหลากหลายรูปแบบ แข็งแรงและทนทาน ไม่ว่าผืนดินและสภาพอากาศนั้นจะเป็นอย่างไร ดอกดาวเรืองก็ยังคงผลิดอกออกใบได้อย่างสวยงาม


ประวัติ
มีต้นกำเนิดจากประเทศเม็กซิโก แถบทวีปอเมริกาใต้ ที่ชาวท้องถิ่นเคยใช้บูชาเทพเจ้า ก่อนจะมีผู้นำไปขยายพันธุ์ในทวีปยุโรป ซึ่งดั้งเดิมมีเพียงสีเหลืองเท่านั้น จึงมีการเรียกว่า Mary’s Gold แล้วค่อยเปลี่ยนมาเป็น Marigolds ในประเทศไทย เริ่มมีมาตั้งแต่สมัยใดไม่ปรากฏหลักฐานแน่ชัด มีแหล่งปลูกทีสำคัญ คือ จังหวัดพะเยา ลำปาง นนทบุรี กรุงเทพฯ ราชบุรี สมุทรสาคร สุพรรณบุรี และอุดรธานี

ดอกดาวเรือง
ชนิด
          ชนิดของ ดอกดาวเรือง ที่นิยมนำมาปลูกมีอยู่ด้วยกัน 3 ชนิด ได้แก่ ดาวเรืองอเมริกัน, ดาวเรืองฝรั่งเศส และดาวเรืองพันธุ์ลูกผสม
          – ดาวเรืองอเมริกัน : มีถิ่นกำเนิดอยู่ที่ทวีปอเมริกา ลักษณะลำต้นสูงสุดถึง 40 นิ้ว ตามแต่ละสายพันธุ์ ออกดอกซ้อนกัน มีสีเหลือง สีส้ม สีทอง และสีขาว
          – ดาวเรืองฝรั่งเศส : ลักษณะลำต้นเป็นพุ่มเตี้ย มีความสูงเพียง 12 นิ้ว ออกดอกสีเหลือง สีส้ม สีทอง และสีน้ำตาลอมแดง ดาวเรืองชนิดนี้จะช่วยปริมาณไส้เดือนฝอยในดินได้
          – ดาวเรืองพันธุ์ลูกผสม : คือพันธุ์ที่ผสมกันระหว่างดาวเรืองอเมริกันและดาวเรืองฝรั่งเศส มีความแข็งแรง ทนทาน ออกดอกเร็ว และมีขนาดใหญ่

พันธุ์ที่เหมาะสมสำหรับในประเทศไทย
1. พันธุ์ซอฟเวอร์เรน ดอกสีเหลือง กลีบดอกซ้อนกันแน่น สวยงาม ดอกมีขนาดประมาณ 10 ซ.ม
2. พันธุ์ทอรีดอร์ ดอกสีส้ม ขนาดประมาณ 8.5-10 ซ.ม
3. พันธุ์ดับเบิล อีเกิล ดอกสีเหลือง ขนาดประมาณ 8.5 ซ.ม และมีก้านดอกแข็ง
4. พันธุ์ดาวเรืองเกษตร เป็นดาวเรืองที่มหาวิทยลับเกษตรศาสตร์ นำเข้ามาทดลองปลูกและคัดเลือกพันธุ์ที่โครงการเกษตรที่สูง และได้คัดเลือกพันธุ์ไว้ได้ 2 พันธุ์ คือ พันธุ์สีทองเบอร์ 1 พันธุ์สีทองเบอร์ 4 เป็นพันธุ์ที่มีดอกสีเหลืองขึ้นได้ดีในสภาพของประเทศไทย และให้ผลลิตสูงพอสมควร

ดอกดาวเรือง
วิธีการปลูก
          การปลูก ดอกดาวเรือง จะนิยมปลูกโดยการใช้เมล็ด เนื่องจากจะได้ผลผลิตจำนวนมากและต้นมีความแข็งแรง ให้นำเมล็ดดาวเรืองมาปลูกลงในแผงเพาะต้นกล้าที่มีขุยมะพร้าว ขี้แกลบ ทราย และปุ๋ยคอกในอัตราส่วนที่เท่า ๆ กัน ดูแลรดน้ำทั้งเช้าและเย็น คลุมแผงเพาะกล้าด้วยฟางเพื่อกักเก็บความชื้น เมื่อต้นกล้ามีอายุได้ 10 วัน ก็ให้แยกมาปลูกในกระถางหรือหลุมปลูกที่มีวัสดุอินทรีย์รองก้นเอาไว้ ตามด้วยดินร่วนปนทราย ดูแลรดน้ำเพียงวันละ 1 ครั้ง บำรุงด้วยปุ๋ยคอกเมื่อต้นมีอายุ 15 วัน ขึ้นไป และตั้งให้โดนแดดรำไร
ประโยชน์

1.ปลูกประดับเพื่อความสวยงาม
ดาวเรืองเป็นไม้ดอกที่มีความสวยงาม กลีบดอกสีเหลืองเรียงอัดกันแน่น และมีอายุการใช้งานนาน ดังนั้นจึงเหมาะสำหรับปลูกเพื่อประดับอาคารบ้านเรือนและสถานที่ต่าง ๆ เพื่อให้เกิดความเพลิดเพลินตา สบายใจ
2.ปลูกเพื่อใช้ประโยชน์ในการป้องกันแมลง
เนื่องจากดอกดาวเรืองเป็นสารที่มีกลิ่นเหม็น (ฉุน)แมลงไม่ชอบ จึงสามารถใช้เป็นเกราะป้องกันแมลงให้แก่พืชอื่น ๆ ด้วย นอกจากนี้รากของดาวเรืองยังมีสารชนิดหนึ่งที่ช่วยลดปริมาณไส้เดือนฝอยในดินได้
3.ปลูกเพื่อจำหน่าย
ใช้ทำพวงมาลัย, ใช้ปักแจกัน , การปลูกลงกระถางหรือถุงเพื่อประดับอาคารสถานที่ ,จำหน่ายให้กับโรงงานผลิตอาหารสัตว์ เนื่องจากดาวเรืองเป็นพืชที่สารแซธโธฟิล (Xanthophyll) สูง จึงสามารถนำไปเป็นส่วนผสมอากหารสัตว์ได้ดี โดยเฉพาะอาหารของของไก่ไข่ จะทำให้ไข่แดงมีสีแดงสดใสน่ากินยิ่งขึ้น

นอกจากจะเป็นไม้ดอกมงคลและไม้ดอกเพื่อการเกษตรที่ช่วยสร้างรายได้แล้ว ดอกดาวเรืองยังเป็นสมุนไพรที่ให้ประโยชน์ทางยารักษาแผล ฝี ริดสีดวงทวาร แก้อาการเจ็บคอ ฟอกเลือด ขับลม แก้ไอ และละลายเสมหะ อีกทั้งยังมีสรรพคุณช่วยบำรุงร่างกายให้แข็งแรง มีสารเบต้าแคโรทีนช่วยต่อต้านอนุมูลอิสระ ป้องกันโรคมะเร็ง นอกจากนี้ยังถูกนำมาใช้ในพิธีการต่าง ๆ และนำดอกมาสกัดเอาสีใช้ย้อมผ้าได้อีกด้วย

ขอขอบคุณข้อมูลจาก
– Dra
– Ku
– Medtha